Er is toekomst voor de buitenlandjournalistiek!

Kleinere budgetten, een verminderde nieuwsmonopolie en nieuwshoppende parachutejournalisten. Buitenlandredacties van de Nederlandse nieuwsmedia krijgen klap naar klap. Maar het kan ook anders, bewijst freelancecorrespondent Floris Akkerman. “Ik ga zover mogelijk, maar ik wil geen kogelvrij vest aantrekken.”

Door Jessy de Cooker

Een carrière als freelancecorrespondent?”,herhaalt Floris Akkerman mijn zojuist gestelde vraag. “Ik zou zeggen: Doen! Het is het summum. Je maakt de mooiste dingen mee, je reist door mooie landen en je mag prachtige verhalen vertellen.” We zitten nog geen vijf minuten in het sfeervolle café Dauphine, tegenover station Amsterdam Amstel, of ik ben al overtuigd van mijn ambitie. Ik wil namelijk zo snel mogelijk Nederland uit. Hoe kan dat het beste, vroeg ik me af. Als buitenlandjournalist, natuurlijk. Maar na enkele weken research matigden mijn aspiraties. Het ging namelijk maar matigjes met de buitenlandjournalistiek.

Het medialandschap is voller dan ooit. Sociale media als Twitter, Facebook en Instagram maken de wereld kleiner dan ooit tevoren. Kan de buitenlandjournalist wel wedijveren met deze nieuwe technologieën of is hij verleden tijd? Het net rond de unieke positie van de buitenlandjournalist sluit zich. Afgelopen februari maakte VRT Nieuws het besluit vanaf januari 2015 te stoppen met de vaste buitenlandcorrespondenten in de Verenigde Staten en China en die te vervangen door zogeheten parachutejournalisten. In de zoektocht naar nieuws zouden deze vakbroeders van Israël via Mali naar Noord-Korea trekken om de nieuwsverlangende Vlaming te voorzien van de laatste ontwikkelingen. Kortom, het vertrouwde beeld van de in Moskou of Washington gestationeerde buitenlandcorrespondent zal voorgoed naar de achtergrond verdwijnen.

press conference

Grijze muizen

Akkerman is een journalist die door zijn werk als correspondent midden in het werk- en krachtenveld van de buitenlandjournalistiek zit. Na het afronden van de journalistieke opleiding aan de Hogeschool Utrecht (HU) besloot hij Oost-Europese studies te volgen aan de Universiteit van Amsterdam. Akkerman wilde niet eindigen als de andere vierhonderd grijze muizen die afstudeerden aan de HU. Na het opstarten van zijn carrière als freelancer bij Spits besloot hij in 2009 om zich als freelancecorrespondent in Moskou te settelen. Akkerman zat vier jaar in Rusland . Hij publiceerde onder meer voor het ANP, De Standaard , en later voor De Persdienst (de voormalige GPD). Na terugkomst in Nederland in 2013 besloot Akkerman vanuit Nederland correspondent te worden voor de voormalige Sovjet-Unie. Vanuit ons land trekt hij minimaal zes keer per jaar richting Oost-Europa om daar verhalen te maken.

Compleet andere wereld

“Als freelancer ben je eigen ondernemer en je hebt de vrijheid om bepaalde onderwerpen wel of niet aan te pakken. Dit is makkelijk; je hebt verschillende opdrachtgevers.” Zo schrijf Akkerman voor het Reformatorisch Dagblad. “Daar kan ik verhalen over religie kwijt, die andere media niet willen. Men vergeet dat religie in die contreien een grote rol speelt en dat er prachtige verhalen over te vertellen zijn. Ik moet het als freelancer vanuit Nederland minder hebben van het harde, directe nieuws, maar Rusland is voor de journalist een paradijs. Er gebeurt altijd wel wat. Elke dag is er wel nieuws. Moskou is maar drie uur vliegen maar het is een compleet andere wereld.”

“Wie vangt me op als ik gewond raak?”

Akkerman ziet zichzelf niet als parachutejournalist. “Ik ben geen journalist die even naar een brandhaard gaat voor zijn quotes. Ik blijf dan liever nog een à twee dagen om alles goed uit te zoeken.” Al geeft hij toe dat het werken met parachutejournalisten of freelancers veel goedkoper is dan een vaste correspondent ter plekke. Welke praktijk nu beter is, vindt Akkerman moeilijk te doorgronden. “Maar ik maak me wel zorgen over de risico’s en gevaren die freelancers lopen. Er zijn mensen die zonder enige dekking die kant opgaan.” Hij zucht. “Je hebt veel freelancers die het wel aandurven, maar wat win je ermee? Voor mij is het simpel: Ik ga niet naar het oorlogsgebied, omdat ik geen verzekering heb.” Er is geen krant die dat door de financiële problemen voor hem gaat betalen. Het is simpelweg te duur, concludeert Akkerman. “Wie vangt me op als ik gewond raak?”

De Correspondent, een van Akkermans’ opdrachtgevers zal volgens de freelancejournalist niet zo snel losgeld betalen, wanneer hij in gevaar komt. “Je proeft wel bij veel kranten dat ze graag hebben dat je bijvoorbeeld naar de Krim gaat. Zij zullen dan naar mij toe niet zelf het voorstel doen, want dan kan ik eisen stellen. Zij wachten tot jij als journalist het voorstel doet, om hun eigen onderhandelingspositie zo sterk mogelijk te maken. Mijn grens is gevaar. Ik ga zover mogelijk, maar ik wil geen kogelvrij vest aantrekken.”

6934694171_3559f40514_o

Hemelse sociale media

Dan die perverse sociale media; Twitter, Facebook en Instagram maken de wereld kleiner dan ooit tevoren. Maar Akkerman ziet het internet als een zegen voor freelancers. “Je kan je meer uiten. Ik had een weblog toen ik in Moskou daar zat. De toenmalige GPD zag die blog en vroeg me of ik voor hun wilde werken. Voor zijn eigen werk ziet Akkerman de opkomst van het internet dus als een positieve innovatie, al zorgen sociale media als Twitter in veel gevallen voor een overkill aan informatie.Soms staat er zoveel informatie op, maar over het algemeen vind ik het een plus. Mijn enige probleem is dat ik er niet heel handig mee ben. Ik ben ook niet heel gevat op Twitter. Ik tweet eigenlijk alleen als ik in Rusland ben en vind het leuk om mijn ervaringen daar te delen. Ik ben freelancer, ik heb een winkel te runnen, dingen uit zoeken. Het kost je ook veel tijd wat je moet schijven of reageren. Dan denk ik vaak: ik doe wel wat meer research.”

8686049968_1ec97689f3_o

Na iets meer dan een uur is de koffie op, de verhalen verteld en ik weet zeker dat mijn interesse in de buitenlandjournalistiek blijvende is. Het zijn wel mindere tijden, maar dat speelt over iedere geleding van het vak van journalist. Daarbij komt dat het vak van buitenlandcorrespondent aan het veranderen is. De term ‘buitenlandcorrespondent’ is in de toekomst slechts een verzamelnaam geworden van journalistieke takken die vroeger strikt gescheiden bleven. Een buitenlandcorrespondent is geen buitenlandcorrespondent. Nee, hij kan een freelancecorrespondent, multimediacorrespondent of videocorrespondent zijn, maar ook alternatieve vormen van communicatie, zoals de reizende parachutecorrespondent en themacorrespondent. Kortom, mogelijkheden te over. Ik heb er zin in!